(Cadn.com.vn) - Hằng năm, cứ vào dịp kỉ niệm Ngày Thương binh liệt sĩ 27-7, cận Tết nguyên đán, Ban liên lạc cựu chiến binh Đơn vị đặc công H29 Quảng Nam- Đà Nẵng lại tổ chức viếng mộ liệt sĩ tại Hòa Châu, Hòa Phước (Hòa Vang), thắp hương đồng đội đã khuất, thăm anh em còn sống... Năm nay cũng vậy, những người lính năm xưa nay "tóc bạc, da mồi" lại hẹn nhau và cùng hành quân về nghĩa trang liệt sĩ xã Hòa Châu.

Thời chiến tranh giải phóng dân tộc, Đơn vị đặc công H29 nổi danh với cách đánh "luồn sâu, đánh hiểm, đánh nở hoa trong lòng địch" khiến kẻ thù khiếp đảm. Chiến công của các anh đã gắn liền những địa danh trên địa bàn Quảng Nam- Đà Nẵng như: Hòa Châu, Hiệp Đức, Hội An... Hôm nay, lẽ ra ở tuổi ngoại bát tuần, những con người "gan đồng, dạ thép" một thời nay yên hưởng tuổi già cùng con cháu. Nhưng không, họ vẫn đi, bởi trong trái tim các cựu chiến binh, thương binh Nguyễn Thanh Thủy, Hồ Phúc Ngôn, Nguyễn Xuân Ngọc, Chế Viết Toản, Mai Phước Hồng... còn đập mãi nhịp bước quân hành. Mỗi nơi đoàn dừng lại, biết bao câu chuyện nghẹn ngào hiện về trong tiếng gió thầm thì. Đó là trận đánh chiếm chi khu Cẩm Lệ ngày 23-8-1968 (thuộc chiến dịch X2), địch dùng hỏa lực kết hợp bộ binh phản công, quân ta hy sinh hơn 60 đồng chí, chúng dùng ca nô chở đi đâu không biết. Mấy chục năm sau, những người còn sống bằng các nguồn tin biết chúng ủi đất chôn tập thể, đã đưa anh em về nghĩa trang Hòa Châu để mọi người quây quần bên nhau.

Trò chuyện cùng đồng đội tại nghĩa trang liệt sĩ xã Hòa Châu (Hòa Vang).

Đến nghĩa trang liệt sĩ xã Hòa Phước, gần 40 đồng chí nằm lại khi đánh chiếm Cầu Đỏ, vẫn là hố chôn tập thể. Tội ác của địch đã biến những người con hy sinh vì nghĩa lớn thành hàng trăm ngôi mộ không tên tuổi, trên văn bia chỉ khắc "Liệt sĩ Tổ quốc ghi công". Tôi hỏi tuổi các anh, cựu chiến binh Chế Viết Toản xúc động nói không nên lời: "Trước năm 1969, chủ yếu là anh em trong độ tuổi 16 đến 18. Nhưng sau năm đó, tuổi anh em đều trên dưới bốn mươi vì lớp trẻ hy sinh hết rồi". Mỗi năm một lần, họ đến, rồi đi. Năm sau vơi hơn năm trước bởi có người đã về bên đồng đội như: Đại tá Trần Kim Hùng, Đại tá Lê Hồng Dâng... để rồi người còn sống đến dịp này lại tiếp tục thắp hương tưởng niệm.

Câu chuyện chiến đấu chợt trầm lắng khi đoàn đến dâng hương liệt sĩ Nguyễn Bá Tùng, người vừa được Đảng, Nhà nước tuyên dương Anh hùng LLVTND. Bởi trong lòng họ vừa dâng lên một khoảng lặng tri ân công lao của đồng chí Bí thư kiêm Chính trị viên Khu II huyện Hòa Vang trong việc bố trí phối hợp lực lượng, đào hầm che giấu bộ đội khi ta tiến công vào Đà Nẵng. Đại tá Nguyễn Xuân Ngọc bồi hồi chia sẻ: "Năm nào đến dịp này chúng tôi cũng đến thắp hương cho anh. Tuy nhiên, năm nay bên cạnh chuyện xưa kể lại, chúng tôi còn chúc mừng người đồng chí của mình vừa được Đảng, Nhà nước tuyên dương Anh hùng".

Các cựu chiến binh đi để nhớ, để tri ân anh em đã hy sinh và cùng ôn lại một thời "miền Nam ơi có đêm nào ngủ được/ Lửa chiến tranh còn bỏng đất quê mình". Còn lớp trẻ chúng tôi đi và chứng kiến để hiểu cha ông mình đã sống và chiến đấu anh hùng như thế nào. Rồi đây theo quy luật của tự nhiên, đến một ngày nào đó, những con người từng dệt nên trang sử oai hùng của vùng đất "núi trong lòng thành phố" sẽ đi "gặp" bạn chiến đấu ngày xưa, song tình đồng đội thiêng liêng của họ sẽ còn mãi với thời gian, như một lời nhắn nhủ dành cho hậu thế về cái "nghĩa tri ân".

Sỹ Long-Ngọc Yến